Çankırı Karatekin Üniversitesi Avrupa Birliği Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından, moderatörlüğünü Doç. Dr. Firdes Şeyda Kahraman’ın yaptığı ve konuşmacı olarak Prof. Dr. Gökhan Güneysu’nun katıldığı, “AB Üyesi Devletlerin Otonom Silah Sistemlerine Yönelik Tutumları” başlıklı konferans, birçok akademisyenin ve öğrencinin katılımıyla gerçekleştirildi.

Prof. Güneysu, otonom silah sistemlerinin (OSS) sadece teknik bir ilerleme değil, "savaşın insansızlaştırılması" ve "öldürme kararının algoritmalara devredilmesi" gibi çok kritik bir hukuki sorunu beraberinde getirdiğini belirterek sunumuna başladı.

OSS`nin sadece teknik bir aygıt olarak değil, Uluslararası İnsancıl Hukuk`un (UİH) temellerini sarsan bir hukuki meydan okuma olduğunu ve OSS`nin karşısındaki en büyük endişenin, savaşın `anlamlı insan kontrolünden` (meaningful human control) tamamen kopması olduğunun altını çizdi.

Prof. Güneysu, yaptığı sunumda özellikle şu dört noktaya dikkat çekti:

1. Hukukilik Denetimi ile ilgili olarak: 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri’ne Ek 1 Nolu. Protokol (Madde 36) uyarınca, yeni geliştirilen her silahın uluslararası hukuka uygunluk denetimine tabi tutulması gerekliliğini söyledi.
2. Sorumluluk Boşluğu (Accountability Gap) ile ilgili olarak: Bir makine hata yaptığında veya bir savaş suçu işlediğinde, sorumluluğun kime ait olacağı sorunsalında ise Prof. Güneysu, bir algoritma savaş suçu işlediğinde kimin yargılanacağını: yazılımcının mı, komutanın mı yoksa üreticinin mi olduğunun belirsizliğini koruduğunu ileri sürdü. Prof. Güneysu, mevcut hukuk normlarının bu `gri bölgeyi` kapatmakta yetersiz kalabileceğini belirtti.
3. Ayırt Etme ve Orantılılık ile ilgili olarak: Bir yapay zekanın, savaşın en kaotik anında teslim olan bir askerle pusuya yatmış bir asker arasındaki nüansı ya da bir sivilin elindeki nesnenin tüfek mi yoksa baston mu olduğunu ayırt etme kapasitesinin sorunluluğunun altını çizdi.
4. Martens Şartı ve Kamu Vicdanı ile ilgili olarak: Prof. Güneysu, konuyu sadece pozitif hukukla sınırlandırmayıp Martens Şartı’na atıfla makinelerin öldürme kararı vermesinin `insanlık onuru` ve `kamu vicdanı` ile ne ölçüde bağdaştığını sorguladı.

Daha sonra Prof. Güneysu, dünyanın ve Avrupa bloğunun bu teknolojik yarış ve özellikle hukuki düzenleme çabaları arasındaki yerini ele aldı. Küresel anlamda Pakistan, Avusturya ve Belçika’nın başını çektiği grup otonom silah sistemlerinin tamamen yasaklanmasını talep ederken, Fransa’nın liderliğindeki Avrupa Birliği grubu ise otonom silah sistemlerinin yasaklanmasını tüm üyelerin lehte oy vermesine bağladığını söyledi. Yani Avrupa Birliği`nin bu silah sistemlerini bir sorun olarak görmediğini ve böylelikle hukuki düzenleme konusunu ağırdan aldığını ifade etti.

Prof. Güneysu’nun sunumunun ardından soru-cevap bölümüne geçildi. Akabinde, Avrupa Birliği Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Ali Samir Merdan tarafından Prof. Güneysu’ya “teşekkür belgesi”, bölümümüzün öğrencileri tarafından ise tuz lambası takdim edilerek program sona erdi.

Katılımları ve sunumları için Sayın Prof. Dr. Gökhan Güneysu’ya teşekkür ederiz.